Γράφει η Μαρία Ντάμπου, Αναλύτρια και μέλος Δ.Σ. ΚΕΔΙΣΑ
Περίληψη
Το άρθρο εξετάζει μεθοδικά πώς η εξωτερική πολιτική του Ντόναλντ Τραμπ το 2025, χαρακτηρισμένη από προστατευτισμό, αθέτηση της συμμαχικής δέσμευσης και ιδεολογική σύγκρουση—συνθέτει ένα διεθνές πλαίσιο ενίσχυσης ακροδεξιών κινημάτων στην Ευρώπη. Βάσει εκτενούς ανάλυσης πολιτικών δηλώσεων, διεθνών δημοσκοπήσεων και ακαδημαϊκών πηγών, εξετάζονται οι τρόποι με τους οποίους οι πολιτικές επιλογές της αμερικανικής κυβέρνησης αντανακλώνται στον ευρωπαϊκό λαϊκισμό, ενισχύοντας την ακροδεξιά δυναμική.
Εισαγωγή: Από τον προστατευτισμό στην «εξαγωγή» ιδεολογιών
Η εξωτερική πολιτική του Τραμπ βασίζεται σε έναν συνδυασμό οικονομικού προστατευτισμού, αποστασιοποίησης από διεθνείς οργανισμούς (ΝΑΤΟ, ΕΕ, ΟΗΕ) και ρητορικής της «εθνικής κυριαρχίας». Αυτό το πλαίσιο λειτουργεί όχι μόνο σε διμερές επίπεδο, αλλά και ως διεθνές πολιτικό πρότυπο. Η πολιτική που ασκεί, ενθαρρύνει σκεπτικιστικά ή ευρωφοβικά κόμματα να υιοθετούν αμερικανικό αντικοσμοπολιτικό λόγο.
Διαμεσολάβηση πολιτικής: Επικοινωνιακή υποστήριξη ακροδεξιών
Ο Τραμπ όχι μόνο επανενεργοποίησε τις δασμολογικές απειλές κατά της ΕΕ – π.χ. Δασμοί 20–30% – αλλά και ανέδειξε την Ευρώπη ως πεδίο ιδεολογικού ανταγωνισμού. Αυτή η πολεμική ρητορική, συχνά απευθυνόμενη σε ακροδεξιούς πολιτικούς όπως ο Όρμπαν και η Λεπέν, τους προσδίδει διεθνή νομιμοποίηση και τα συνδέει με το παγκόσμιο «τραμπισμό».
Τραμπ, «ευρωπαϊκός θρίαμβος»: Τα ευρήματα της ECFR
Έρευνα της ECFR το 2025 αποκαλύπτει ότι οι υποστηρικτές ακροδεξιών κομμάτων βλέπουν θετικά τον Τραμπ και αρνητικά την ΕΕ, κρατώντας τον αμερικανικό πολιτικό εθνικισμό ως υπόδειγμα. Αυτή η ιδεολογική ταύτιση δημιουργεί έναν «transnational vanguard»: τα ακροδεξιά κόμματα παύουν να είναι απομονωμένα και γίνονται κομμάτι ενός παγκόσμιου κινήματος.
Στρατηγική απάντηση: Ευρώπη, ΝΑΤΟ και Ευρωπαϊκή Στρατηγική Αυτονομία
Η αβεβαιότητα της Αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής έχει προκαλέσει τριγμούς στην ευρύτερη Δυτική Συμμαχία. Ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, υπό πίεση από τις δασμολογικές διενέξεις, ενισχύουν την άμυνά τους – προετοιμάζονται για ένα ΝΑΤΟ χωρίς αξιόπιστη αμερικανική συμμετοχή . Ενδεικτικό είναι το καθεστώς των νέων δασμών και οι πρωτοβουλίες για αμυντικό προϋπολογισμό και ευρωπαϊκή στρατηγική αυτονομία.
Αντιδράσεις και αντιπολιτευτική δυναμική
Παρά την ενίσχυση της ακροδεξιάς, παρατηρείται αντίδραση από κεντρώες δυνάμεις και φιλο-ευρωπαϊκά κινήματα. Σε χώρες όπου ο Τραμπ ζημιώνει το εθνικό συμφέρον (π.χ. μέσω δασμών), αποτυπώνεται εκλογική απόρριψη της ταύτισης με το «τραμπιστικό σχέδιο».
Τις τελευταίες εβδομάδες η Ευρώπη αντέδρασε έντονα στην πρόθεση του Τραμπ να επιβάλει δασμούς έως και 30%, στα ευρωπαϊκά προϊόντα.
Πάραυτα , σε γενικές γραμμές η ακροδεξιά στην Ευρώπη απολαμβάνει την «κανονικοποίηση» της ιδεολογίας του Τραμπ, επευφημώντας τις ρητορικές κατά της μετανάστευσης και αναδεικνύοντας τον ως πρότυπο για το “Make Europe Great Again”.
Συμπεράσματα και προβλέψεις
Η εξωτερική πολιτική του Τραμπ το 2025 επιταχύνει την ιδεολογική συγγένεια με την ακροδεξιά, χαρίζοντας της διεθνή νομιμοποίηση. Ωστόσο, οι ευρωπαϊκές αντιστάσεις παραμένουν ισχυρές, και η ιδέα μιας «ευρωπαϊκής στρατηγικής αυτονομίας» προμηνύει πολυδιάστατες εξελίξεις. Το αν η Ευρώπη θα αντέξει στην πίεση εξαρτάται από την ικανότητά της να οικοδομήσει πολιτική συνοχή και θεσμική ανθεκτικότητα.
Πηγές
- ECFR (Ιούνιος 2025), Trump’s European revolution
- ECFR (Μάρτιος 2025), MAGA goes global
- Carnegie Europe (Ιούνιος 2025), Europe in the Haphazard Trumpian World
- CSIS (Φεβρουάριος 2025), The Transatlantic Alliance in the Age of Trump
- IGA Report (Ιούνιος 2025), Ruptures and New Realities
- FPRI (Φεβρουάριος 2025), The Future of the U.S. in Europe
-
Cer & Financial Times (Μάρτιος 2025), Donald Trump’s return to office: Ten consequences
- Time (Ιούλιος 2025), Why Europe Can’t Tame the Far Right
-
Guardian (Απρίλιος 2025), The far right has seemed unstoppable
-
Washington Post (Ιούνιος 2025), Trump gets a NATO victory lap
- Politico (Ιούλιος 2025), Europe doesn’t trust Trump’s Ukraine reversal
