Γράφει η Βικτωρία Παπαδοπούλου, Δόκιμη Αναλύτρια ΚΕΔΙΣΑ
Στις 29 Σεπτεμβρίου 2025, ο Αμερικάνος πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε νέο σχέδιο για την επίλυση του πολέμου της Γάζας και της ευρύτερης κρίσης στη Μέση Ανατολή, σε συνέντευξη Τύπου στον Λευκό Οίκο μαζί με τον Ισραηλινό πρωθυπουργού Μπενιαμίν Νετανιάχου. Το σχέδιο, που διαμορφώθηκε με τη συνδρομή αραβικών και μουσουλμανικών χωρών, προβλέπει κατάπαυση του πυρός και απελευθέρωση όλων των ομήρων ως πρώτο στάδιο. Είναι γνωστό στα ΜΜΕ ως «Σχέδιο Τραμπ 20 σημείων» και καθόριζε άμεση κατάπαυση του πυρός, επιστροφή ομήρων και ανταλλαγή κρατουμένων, αποστρατιωτικοποίηση της Λωρίδας της Γάζας, ανάπτυξη διεθνούς δύναμης σταθεροποίησης, μεταβατική διακυβέρνηση από Παλαιστίνιους τεχνοκράτες υπό διεθνή έλεγχο, εκτεταμένη ανοικοδόμηση και προϋποθέσεις για παλαιστινιακή αυτοδιάθεση και αναγνώριση κράτους. Ωστόσο, αυτά τα κεντρικά σημεία δεν έγιναν όλα αποδεκτά από τη Χαμάς. Ως επακόλουθο, ο Τραμπ έδωσε στη Χαμάς προθεσμία έως τις 5 Οκτωβρίου 2025 να αποδεχτεί την πρόταση, διαφορετικά θα υποστεί πλήρη αφανισμό (Jaramillo Alejandra,2025). Στις 3 Οκτωβρίου 2025, η Χαμάς συμφώνησε να απελευθερώσει τους υπόλοιπους ομήρους και να παραδώσει τη διοίκηση της Γάζας σε ένα παλαιστινιακό σώμα ανεξάρτητων τεχνοκρατών, χωρίς όμως να δεχθεί να τον πλήρη αφοπλισμό της και να παραιτηθεί από την επιρροή της στη Γάζα. Στόχος του σχεδίου Τραμπ είναι η σταδιακή αποστρατιωτικοποίηση της Χαμάς και η μακροχρόνια ειρήνη, αν και υπάρχουν προκλήσεις στην διατήρηση της συμφωνίας.
Στις 8 Οκτωβρίου, ο Τραμπ ανακοίνωσε ότι το Ισραήλ και η Χαμάς υπέγραψαν το πρώτο στάδιο της συμφωνίας. Σύμφωνα με αυτό, όλοι οι ζωντανοί όμηροι θα απελευθερώνονταν με αντάλλαγμα την αποφυλάκιση 2.000 Παλαιστινίων κρατούμενων μέσα σε 72 ώρες, και το Ισραήλ να αποσύρει τις δυνάμεις του σε προκαθορισμένες γραμμές εντός της Λωρίδας της Γάζας. Στις 9 Οκτωβρίου, ο Τραμπ υπέγραψε τη συμφωνία ειρήνης για τη Γάζα, κατά τη διάρκεια συνάντησης στο Σαρμ Ελ Σέιχ με τους αντιπροσώπους του Ισραήλ και της Χαμάς. Η κατάπαυση του πυρός τέθηκε σε ισχύ στις 10 Οκτωβρίου. Το γεγονός αυτό ενδέχεται να σηματοδοτήσει το τέλος της παλαιστινιακής σύγκρουσης καθώς είναι πιθανό να ακολουθηθεί από την ολοκλήρωση νέων Συμφωνιών του Αβραάμ μεταξύ Ισραήλ και περιφερειακών κρατών. Ως αποτέλεσμα, αναμένεται να προκύψει περιφερειακή οικονομική ολοκλήρωση και συνεργασία για την ασφάλεια μεταξύ του Ισραήλ και των γειτόνων του, τερματίζοντας μια περίοδο διαρκών περιφερειακών κρίσεων.
Η σύνοδος του Σαρμ ελ-Σέιχ στην Αίγυπτο αποσκοπούσε να μετατρέψει τις γενικές αρχές του σχεδίου Τραμπ σε μια πιο ολοκληρωμένη ειρηνευτική συμφωνία. Οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Αίγυπτος, το Κατάρ και η Τουρκία υπέγραψαν μια σύντομη διακήρυξη, στην οποία συμπεριλαμβάνονται τρία έγγραφα. Το πρώτο συνιστά το αρχικό σχέδιο 20 σημείων της 29ης Σεπτεμβρίου, το οποίο παραμένει ανυπόγραφο και του οποίου οι αρχές είναι υπερβολικά γενικές για να εφαρμοστούν, το δεύτερο είναι ένα έγγραφο με τίτλο «Βήματα Εφαρμογής» της 9ης Οκτωβρίου, στο οποίο ο Τραμπ ανακοίνωσε το τέλος του πολέμου στη Λωρίδα της Γάζας και το τελευταίο αποτελεί τη «Διακήρυξη Τραμπ για Διαρκή Ειρήνη και Ευημερία», που υπογράφηκε από τους διαμεσολαβητές στο Σαρμ ελ-Σέιχ στις 13 Οκτωβρίου. Την ίδια μέρα, ο Πρόεδρος των ΗΠΑ επισκέφθηκε την Κνεσέτ, το ισραηλινό κοινοβούλιο, αμέσως μετά την απελευθέρωση των ομήρων από την Χαμάς.
Από την μία πλευρά, ο πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου αποδέχτηκε το «Σχέδιο Τραμπ», αλλά αντιτάχθηκε στη δημιουργία παλαιστινιακού κράτους. Το Ισραήλ εξακολουθεί επίσης να αντιτίθεται σε οποιονδήποτε ρόλο της Παλαιστινιακής Αρχής (Palestinian Authority-PA) στη Γάζα, κάτι που το σχέδιο Τραμπ προτείνει εκ νέου. Από την άλλη, η Χαμάς έχει συμφωνήσει να μην συμμετάσχει στη μελλοντική διακυβέρνηση της Γάζας, αλλά επιδιώκει να διατηρήσει την επιρροή της και να αποκτήσει ρόλο σε μια αναμορφωμένη Παλαιστινιακή Αρχή. Ωστόσο, δεν φαίνεται να έχει δεσμευτεί σε πλήρη αφοπλισμό, γεγονός που έχει οδηγήσει τον Τραμπ να απειλήσει με βίαιο αφοπλισμό εάν χρειαστεί. Οι γενικές αρχές του σχεδίου Τραμπ χρειάζεται να μετατραπούν σε δεσμευτικές διατάξεις που να υποστηρίζονται από τις τοπικές κοινωνίες, ενώ η διεθνής στήριξη για την εφαρμογή τους πρέπει να οργανωθεί άμεσα.
Παράλληλα, το Ισραήλ κατηγόρησε τη Χαμάς για παραβίαση της κατάπαυσης του πυρός, λόγω επιστροφής μόνο τεσσάρων λειψάνων Ισραηλινών ομήρων ενώ η συμφωνία προέβλεπε την επιστροφή όλων των λειψάνων την ίδια ημέρα. Το σχέδιο προέβλεπε επίσης ότι η Χαμάς θα παρείχε πληροφορίες για όσους νεκρούς ομήρους δεν θα μπορούσαν να επιστραφούν εντός 72 ωρών. Αιγυπτιακές ομάδες στάλθηκαν στη Λωρίδα της Γάζας για να βοηθήσουν στην αναζήτηση των σορών, όμως η Χαμάς δήλωσε ότι αντιμετώπισε δυσκολίες λόγω του ότι πολλοί χώροι ταφής δεν ήταν γνωστοί εν μέσω εκτεταμένης καταστροφής από τους Ισραηλινές βομβαρδισμούς.
Στις 14 Οκτωβρίου, ισραηλινές δυνάμεις σκότωσαν τουλάχιστον επτά Παλαιστίνιους, έξι στη Γάζα και έναν στο Χαν Γιουνίς. Η Χαμάς κατήγγειλε τις ισραηλινές επιθέσεις ως παραβίαση της κατάπαυσης του πυρός. Την ίδια μέρα, το Ισραήλ έκλεισε το συνοριακό πέρασμα της Ράφα, μειώνοντας την ανθρωπιστική βοήθεια προς τη Γάζα λόγω της αποτυχίας της Χαμάς να επιστρέψει τα λείψανα όλων των νεκρών ομήρων. Μετά την παράδοση μερικών σορών, το πέρασμα άνοιξε προσωρινά, αλλά έκλεισε ξανά επ’ αόριστόν, καθώς η ανάκτηση λειψάνων παρεμποδιζόταν από την εκτεταμένη καταστροφή στη Γάζα. Σύμφωνα με τους όρους της κατάπαυσης του πυρός, το Ισραήλ προοριζόταν να επιτρέψει έως και 600 φορτηγά ανθρωπιστικής βοήθειας την ημέρα, αλλά το όριο μειώθηκε στα 300 εξαιτίας καθυστερήσεων στην ανάκτηση λειψάνων ομήρων. Μεταξύ 10 και 16 Οκτωβρίου, 216 φορτηγά έφτασαν στο εσωτερικό της Γάζας.
Το σχέδιο Τραμπ για τη Λωρίδα της Γάζας καθορίζει τον άμεσο τερματισμό του πολέμου με τη σύσταση προσωρινού διοικητικού συμβουλίου υπό την ηγεσία του Τραμπ και με τη συμμετοχή του Τόνι Μπλερ. Το σχέδιο αυτό εγκρίθηκε από διεθνείς ηγέτες, ιδιαίτερα αραβικές και μουσουλμανικές χώρες, αναγνωρίζοντας τις ειλικρινείς προσπάθειες για τερματισμό του πολέμου. Η Παλαιστινιακή Αρχή υποστήριξε τη δέσμευση Τραμπ για ειρήνη. Η Ευρώπη ζητά ενεργότερο ρόλο στον εποπτικό μηχανισμό.
Ο πόλεμος μεταξύ Ισραήλ-Χαμάς θεωρείται ότι τερματίστηκε επίσημα, αν και η διευθέτηση των λεπτομερειών της συμφωνίας παραμένει πρόκληση, με τους διπλωμάτες να προειδοποιούν για τον κίνδυνο πρόωρων παραβιάσεων της ανακωχής. Αναλυτικότερα, το Ισραήλ έχει μειώσει τη βοήθεια προς τη Γάζα και έχει κλείσει το συνοριακό πέρασμα της Ράφα ως πίεση για την εκπλήρωση των υποχρεώσεων της Χαμάς. Οι Ισραηλινές Ένοπλες Δυνάμεις (IDF) εξακολουθούν να κατέχουν μεγάλο μέρος της Γάζας και πυροβολούνται Παλαιστίνιοι που πλησιάζουν τις στρατιωτικές τους θέσεις. Από την άλλη, η Χαμάς παραμένει ενεργή, με ένοπλους άνδρες στον δρόμο που επιτίθενται σε αντίπαλες ομάδες. Η Χαμάς δηλώνει ότι μπορεί να εγκαταλείψει βαριά όπλα, όχι όμως τα ελαφριά, καθώς έχει ιδεολογία Ισλαμιστικής αντίστασης και ανησυχεί για εκδίκηση από αντιπάλους. Ο Νετανιάχου απειλεί ότι το Ισραήλ θα αναλάβει δράση αν δεν γίνει αυτή η αποστρατιωτικοποίηση. Ο Τραμπ επιμένει ότι το σχέδιό του θα φέρει ειρήνη στη Μέση Ανατολή, αν και απαιτεί σκληρή διπλωματία και αμοιβαίους συμβιβασμούς.
Παρόλες τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει η εφαρμογή της συμφωνίας, ο Τραμπ πέτυχε μια ιστορική συμφωνία για τον τερματισμό του πολέμου και γι’ αυτό άλλωστε προτάθηκε για το Νόμπελ Ειρήνης. Παρά την επίτευξη της κατάπαυσης του πυρός στη Γάζα, οι προοδευτικοί και οι ακτιβιστές του συνθήματος “Free Palestine” παραμένουν σιωπηλοί. Οι δήθεν ανθρωπιστές που υπερασπίζουν την αλληλεγγύη μεταξύ καταπιεσμένων λαών, τη συμφιλίωση, την ισότητα και τη κοινωνική δικαιοσύνη, αποφεύγουν να τοποθετηθούν για την υπογραφή της συμφωνίας ειρήνης. Στην πραγματικότητα, η εφαρμογή ειρήνης δεν ήταν ποτέ η προτεραιότητά τους, αλλά η ιδεολογία τους. Το γεγονός ότι ο Πρόεδρος του Ρεπουμπλικανικού κόμματος των ΗΠΑ συνέβαλλε στην υπογραφή μιας ιστορικής συμφωνίας και κατάφερε ότι ακριβώς δεν κατάφεραν οι αριστεροί διαδηλωτές, δικαιωματιστές, αντιιμπεριαλιστές, τους εξοργίζει.
Σε συνάρτηση με τα παραπάνω, προκύπτει το ερώτημα κατά πόσο τελικά οι ‘‘κοινωνικά ευαισθητοποιημένοι’’ ενδιαφέρονται πραγματικά για τα εγκλήματα κατά του άμαχου Παλαιστινιακού λαού. Ενδεχομένως, εν τέλει, η ευαισθητοποίηση τους να είναι επιλεκτική μόνο σε ζητήματα που θεωρούν στρατηγικά, όπου εμπλέκονται και ισχυρές δυνάμεις όπως ΗΠΑ και Αραβικά κράτη. Πλέον δεν τους ικανοποιεί η ειρήνευση στη Λωρίδα της Γάζας απλά και μόνο διότι συνδέθηκε με έναν Αμερικάνο συντηρητικό πολιτικό, που αντιτίθεται με την αντιδυτική ιδεολογία τους. Υποτίθεται πως παρέχουν ανθρωπιστική βοήθεια και συμπαραστέκονται στους καταπιεσμένους λαούς, όμως δεν ασχολούνται με την Ανατολική Ουκρανία, τη Κριμαία, τη Δυτική Σαχάρα ή τη μειονότητα Ροχίνγκια. Ακόμα και ομάδες προοδευτικών από τη χώρα μας, που συμμετείχαν στην αποστολή του Global Sumud Flotilla και ύψωναν στην Ακρόπολη την παλαιστινιακή σημαία, δεν έδειξαν τον ίδιο ζήλο για τη Κύπρο, ούτε θέλουν να συζητούν για τον Πόντο, τη Μακεδονία και τη συμφωνία των Πρεσπών το 2019. Αντίθετα, απείλησαν και εξύβρισαν έναν άνθρωπο που κρατούσε ειρηνικά την ελληνική σημαία, στο αεροδρόμιο. Διεξάγουν πορείες, κάνουν καταλήψεις, κλείνουν δρόμους, και ενδιαφέρονται πολύ περισσότερο για μια ξένη περιοχή, παρά για την ίδια τους τη χώρα. Πλέον, η αριστερή πολιτική ορθότητα κρίνει ως φασίστα οποιονδήποτε Έλληνα πατριώτη ενώ συγχρόνως προωθούν έμμεσα τον ανθελληνισμό.
Η επιλεκτική ευαισθητοποίηση των αριστερών και προοδευτικών κινημάτων δεν είναι τυχαία, αλλά συνδέεται με στρατηγικούς και γεωπολιτικούς λόγους. Περιοχές όπως η Παλαιστίνη προβάλλονται έντονα από τα ΜΜΕ και ακολουθούνται από ισχυρά διεθνή δίκτυα ακτιβιστών, με αποτέλεσμα να κερδίζουν τη διεθνή προσοχή. Παράλληλα, εμπλέκονται ισχυρές δυνάμεις που έρχονται σε αντίθεση με την ιδεολογία τους, όπως το Ισραήλ και οι ΗΠΑ. Αντίθετα, περιοχές όπως η Κύπρος δεν έχουν την ίδια διεθνή προβολή ή στρατηγική σημασία, με αποτέλεσμα να μην αποτελούν προτεραιότητα. Επομένως, η επιλογή των θεμάτων ευαισθητοποίησης καθορίζεται από γεωπολιτικό ενδιαφέρον, επικοινωνιακή αποτελεσματικότητα και το αφήγημα που θέλουν να προωθήσουν τα κινήματα.
Πηγές
Άρθρα
- Christou William (2025). Trump urges negotiators to ‘move fast’ as Gaza ceasefire talks set to begin in Egypt. The Guardian.
- Tondo Lorenzo, Tantesh Seham (2025). At least 135 mutilated bodies of Palestinians had been held at notorious Israeli jail, say Gaza officials. The Guardian.
- Armstrong Kathryn (2025). Hamas says it agrees to release Israeli hostages but seeks changes to US Gaza peace plan. BBC News.
- Jaramillo Alejandra (2025). Exclusive: Trump says Hamas faces ‘complete obliteration’ if it insists on staying in power. CNN Politics.
- Scott Lucas; Jonathan Este (2025). Israel and Hamas agree ceasefire deal – what we know so far: expert Q&A. The Conversation.
- Magid, Jacob (2025). Trump after securing deal: This is more than Gaza. This is peace in the Middle East. The Times of Israel.
- Fabian, Emanuel (2025). 13 Israeli hostages transfered to IDF, are returning to Israel after two years in captivity. The Times of Israel.
Ιστοσελίδες
- com (2025). Trump’s 20-point Gaza peace plan in full. Διαθέσιμο στο: https://www.bbc.com/news/articles/c70155nked7o
- newarab (2025). Gaza rights group documents 129 Israeli ceasefire violations since truce began. Διαθέσιμο στο:https://www.newarab.com/news/israel-commits-129-ceasefire-violations-gaza-truce-began
- fr (2025). US says there are ‘credible reports’ Hamas is planning attack against more Gaza civilians. Διαθέσιμο στο: https://www.lemonde.fr/en/international/article/2025/10/19/us-says-there-are-credible-reports-hamas-is-planning-attack-against-more-gaza-civilians_6746563_4.html
- thestival.gr (2025). Φιλοπαλαιστίνιοι επιτέθηκαν σε νεαρό που άνοιξε ελληνική σημαία στο αεροδρόμιο “Ελ. Βενιζέλος”. Διαθέσιμο στο: https://www.thestival.gr/eidiseis/koinonia/filopalaistinioi-epitethikan-se-atom/
