Γράφει η Αλεξάνδρα Αναργύρου, Αναλύτρια ΚΕΔΙΣΑ
Η Τεχνητή Νοημοσύνη (AI) έχει καταστεί αναπόσπαστο εργαλείο στον τομέα των μυστικών υπηρεσιών πληροφοριών, επηρεάζοντας σημαντικά τις διαδικασίες στρατηγικής ανάλυσης και τη χάραξη πολιτικών ασφαλείας σε παγκόσμιο επίπεδο. Ο αντίκτυπος της Τεχνητής Νοημοσύνης στον συγκεκριμένο τομέα είναι πολλαπλός και πολυδιάστατος, καθώς η συγκεκριμένη τεχνολογία ενισχύει τις ικανότητες συλλογής και ανάλυσης δεδομένων, ενώ παράλληλα εγείρει νέες προκλήσεις στον τομέα του κυβερνοπολέμου και δημιουργεί σοβαρά ηθικά διλήμματα, ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά την προστασία των ατομικών και ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Η παρούσα μελέτη αποσκοπεί στην ενδελεχή ανάλυση των επιπτώσεων της Τεχνητής Νοημοσύνης στις στρατηγικές ασφάλειας των κρατών, φωτίζοντας τόσο τις δυνατότητες που προσφέρει όσο και τις σχετικές προκλήσεις και κινδύνους που αναδύονται.
Τεχνητή Νοημοσύνη και Σύγχρονος Στρατηγικός Ανταγωνισμός
Η ανάπτυξη της Τεχνητής Νοημοσύνης έχει προκαλέσει επανάσταση στη συλλογή και ανάλυση στρατηγικών πληροφοριών μέσω των μυστικών υπηρεσιών. Η εφαρμογή της συγκεκριμένης τεχνολογίας έχει επιτρέψει την επεξεργασία τεράστιων ποσοτήτων δεδομένων σε πραγματικό χρόνο, παρέχοντας στους φορείς ασφαλείας την δυνατότητα να εντοπίζουν απειλές με ακρίβεια και ταχύτητα. Ωστόσο, η χρήση της συγκεκριμένης τεχνολογίας ελλοχεύει πολλούς κινδύνους. Οι δυνατότητες που προσφέρει στην ανάλυση και στην εκτέλεση στρατηγικών αποφάσεων, αν και εντυπωσιακές, ενδέχεται να οδηγήσουν σε νέες μορφές παρακολούθησης, καταπίεσης και κυβερνοπολέμου (cyberwarfare).
Η επιτάχυνση της διαδικασίας ανάλυσης μέσω της Τεχνητής Νοημοσύνης, και ειδικά των τεχνικών «machine learning» και «deep learning», καθιστά την ανάλυση δεδομένων πιο αποτελεσματική και «έξυπνη». Η Τεχνητή Νοημοσύνη επιτρέπει στις υπηρεσίες πληροφοριών να αναγνωρίζουν πρότυπα και να αξιοποιούν «big data» από διάφορες πηγές όπως τα κοινωνικά δίκτυα και δορυφορικές εικόνες, μειώνοντας τον ανθρώπινο παράγοντα και τις καθυστερήσεις στη διαδικασία αξιολόγησης (Lifton, 2016; Nye, 2018).
Ωστόσο, η ενσωμάτωση αυτής της τεχνολογίας στα συστήματα ασφαλείας και πληροφοριών εγείρει σοβαρά ηθικά και πολιτικά ζητήματα. Ο ψηφιακός έλεγχος των πληροφοριών και η παρακολούθηση μεγάλου μέρους του πληθυσμού, μέσω αλγορίθμων AI, έχει προκαλέσει ανησυχίες σχετικά με την προστασία της ιδιωτικότητας και των θεμελιωδών δικαιωμάτων (Zuboff, 2019).
Case Studies: Η Χρήση της AI από ΗΠΑ, Κίνα και Ρωσία
Η National Security Agency (NSA) των ΗΠΑ, μέσω του προγράμματος PRISM, χρησιμοποιεί τεχνολογία AI με στόχο την παρακολούθηση και ανάλυση τεράστιων όγκων δεδομένων που συλλέγονται από παγκόσμιες ψηφιακές πηγές. Όπως έχει αναφερθεί σε έρευνες (Bamford, 2012; Zetter, 2014), η χρήση αυτής της τεχνολογίας έχει προκαλέσει παγκόσμιες αντιδράσεις, κυρίως λόγω των παραβιάσεων της ιδιωτικότητας και των ατομικών δικαιωμάτων των πολιτών. Παρά τις ανησυχίες για την προστασία των προσωπικών δεδομένων, οι ΗΠΑ συνεχίζουν να χρησιμοποιούν την AI ως εργαλείο για την αναγνώριση και αποτροπή απειλών. Η Κίνα, με τη στρατηγική της για την ανάπτυξη ψηφιακής κυριαρχίας (digital sovereignty), επενδύει εντατικά στην Τεχνητή Νοημοσύνη ως προς την ενίσχυση της εσωτερικής της ασφάλειας και με στόχο την αποτροπή εξωτερικών απειλών. Οι στρατηγικές αυτές περιλαμβάνουν την ανάπτυξη ψηφιακών συστημάτων παρακολούθησης των πολιτών μέσω AI, όπως το σύστημα «social credit score», το οποίο χρησιμοποιεί δεδομένα από διάφορες πηγές ώστε να αξιολογήσει τη συμπεριφορά και την αφοσίωση των πολιτών στο καθεστώς (Zhao, 2017).
Επιπλέον, η Ρωσία χρησιμοποιεί την τεχνολογία AI όχι μόνο για στρατηγική ανάλυση πληροφοριών αλλά και για την ενίσχυση των υβριδικών πολέμων. Το ρωσικό κράτος, μέσω υπηρεσιών όπως η GRU (Στρατιωτική Υπηρεσία Πληροφοριών του Ρωσικού ΓΕΕΘΑ), έχει χρησιμοποιήσει AI με στόχο την δημιουργία των «deepfake» και άλλων μορφών παραπληροφόρησης που υπονομεύουν τη σταθερότητα άλλων κρατών, ιδίως κατά τη διάρκεια εκλογικών διαδικασιών (Giles, 2016).
Κυβερνοπόλεμος και Στρατηγική Εξουδετέρωσης
Η τεχνολογία AI έχει φέρει επανάσταση στον κυβερνοπόλεμο, καθιστώντας δυνατές επιθέσεις και αντεπιθέσεις σε κυβερνητικές υποδομές χωρίς την ανάγκη παραδοσιακών στρατιωτικών μέσων. Η «automation» των επιθέσεων μέσω αλγορίθμων AI έχει μειώσει την ανάγκη για ανθρώπινη παρέμβαση, καθιστώντας τις επιθέσεις ταχύτερες και πιο αποδοτικές (Clarke & Knake, 2010). Η διασπορά αυτών των επιθέσεων δημιουργεί έναν νέο τύπο στρατηγικής ασφάλειας, ο οποίος είναι πιο δύσκολος στην ανίχνευση και την απάντηση.
Η ανάπτυξη του κυβερνοπολέμου και η εξάρτηση από την Τεχνητή Νοημοσύνη δημιουργούν προκλήσεις στη ρύθμιση και την ηθική των στρατηγικών επιλογών. Καθώς η Τεχνητή Νοημοσύνη μπορεί να εξελιχθεί ταχύτερα από τις διεθνείς κανονιστικές διαδικασίες, η ανάγκη για ενιαία διεθνή συμφωνία πάνω σε κανόνες χρήσης αυτής της τεχνολογίας είναι επιτακτική (Rahman, 2021).
Ηθικά Διλήμματα και Ρύθμιση της Χρήσης της AI
Η χρήση της Τεχνητής Νοημοσύνης στον τομέα της ασφάλειας προκαλεί σοβαρά ηθικά διλήμματα. Η ψηφιακή παρακολούθηση και η ανάλυση δεδομένων μέσω της AI μπορεί να οδηγήσουν σε καταστάσεις κατάχρησης εξουσίας, παραβιάζοντας θεμελιώδη δικαιώματα, όπως η ιδιωτικότητα και η ελευθερία του λόγου. Αυτά τα ζητήματα εγείρουν σοβαρές ανησυχίες για τη δημοκρατική διακυβέρνηση, καθώς η αυξημένη εξάρτηση από την AI μπορεί να περιορίσει τις ατομικές ελευθερίες και να υπονομεύσει τη λογοδοσία των κυβερνήσεων (Zuboff, 2019; Nye, 2020).
Συμπεράσματα
Η τεχνητή νοημοσύνη έχει αναδείξει νέες δυνατότητες και προκλήσεις για τις μυστικές υπηρεσίες πληροφοριών και την διεθνή ασφάλεια. Αν και η Τεχνητή Νοημοσύνη προσφέρει μοναδικές ευκαιρίες για την ενίσχυση της στρατηγικής ανάλυσης και την καταπολέμηση της τρομοκρατίας και άλλων απειλών, δημιουργεί επίσης σοβαρές ηθικές και πολιτικές προκλήσεις που απαιτούν αυστηρούς κανονισμούς και διεθνή συνεργασία για την εξασφάλιση της ισορροπίας μεταξύ ασφάλειας και ατομικών δικαιωμάτων.
Βιβλιογραφία
- Bamford, J. (2012). The Shadow Factory: The Ultra-Secret NSA from 9/11 to the Eavesdropping on America. Anchor Books.
- Clarke, R., & Knake, R. K. (2010). Cyber War: The Next Threat to National Security and What to Do About It. HarperCollins.
- Giles, K. (2016). Russia‘s Hybrid War: A New Model of Political Warfare. The RUSI Journal, 161(2), 6-13.
- Lifton, S. (2016). The Intelligence Cycle and its Evolution in the Information Age. International Journal of Intelligence and CounterIntelligence, 29(3), 463-482.
- Nye, J. (2018). The International Politics of Cybersecurity. International Security, 42(4), 128-157.
- Rahman, A. (2021). AI and Human Rights: Navigating Ethical Implications of Autonomous Systems. Human Rights Review, 22(3), 67-82.
- Zuboff, S. (2019). The Age of Surveillance Capitalism: The Fight for a Human Future at the New Frontier of Power. PublicAffairs.
- Zhao, L. (2017). Cyber Sovereignty and the Politics of Digital Control in China. Asian Journal of Comparative Politics, 3(2), 156-170.
